Đường lây truyền bệnh
Vi-rút Zika được lây truyền từ người bệnh sang người lành qua muỗi đốt. Loài muỗi vằn Aedes aegypti là vật trung gian truyền bệnh do vi-rút Zika (đây cũng chính là muỗi lây bệnh Sốt xuất huyết Dengue tại nước ta trong những năm qua). Tại Việt Nam, muỗi Aedes aegypti rất phổ biến, là vật trung gian lây truyền bệnh cũng như gây nên những đợt bùng phát dịch bệnh Sốt xuất huyết Dengue. Do đó, nước ta có nguy cơ cao khả năng lây truyền bệnh do vi-rút Zika.
Đối với phụ nữ có thai bị nhiễm vi-rút Zika có thể lây vi-rút sang thai nhi khi mang thai hoặc trong khoảng thời gian sanh nở.
Ngoài ra, vi-rút Zika từ người nam bị nhiễm bệnh cũng có thể lây sang cho bạn tình qua quan hệ tình dục.
Biểu hiện và nguy cơ biến chứng của bệnh
Tương tự như nhiễm trùng do vi-rút Sốt xuất huyết Dengue (SXHD), triệu chứng của bệnh do vi-rút Zika thường rất nhẹ như: sốt, nổi ban trên da, viêm kết mạc, đau khớp và đau cơ, mệt mỏi và đau đầu... Các triệu chứng này ở hầu hết các trường hợp bệnh đều nhẹ và kéo dài từ 2-7 ngày thì tự hết. Chỉ có khoảng 20% số người bệnh do vi-rút Zika là có triệu chứng của bệnh.
Tuy nhiên, nhiễm vi-rút Zika trong thai kỳ có thể gây những biến chứng nặng cho thai nhi như gây bệnh đầu nhỏ (microcephaly) hoặc những dị tật chết người về não khác.
Những nghiên cứu gần đây cũng phát hiện có một tỷ lệ rất nhỏ bệnh nhân nhiễm vi-rút Zika có biến chứng Hội chứng Guillain-Barre (một bệnh lý thần kinh hiếm gặp có biểu hiện liệt mềm cấp tính, đối xứng 2 bên, từ chân huớng dần lên trên-có thể do rất nhiều nguyên nhân có liên quan đến phản ứng miễn dịch của cơ thể và nhiễm trùng).
Khuyến cáo phòng bệnh
Cho đến nay, bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với vi-rút Zika và cũng chưa có vắc-xin phòng bệnh.
Nguồn lây nhiễm bệnh chủ yếu của vi-rút Zika là muỗi đốt/chích. Nên việc phòng ngừa và kiểm soát bệnh là quan trọng nhất; chủ yếu là giảm số lượng muỗi phát sinh và giảm sự tiếp xúc giữa muỗi và người.
Trong tình hình dịch bệnh hiện nay, việc phòng bệnh chủ yếu vẫn là những biện pháp thường quy, đơn giản và hiệu quả như:
- “Không có lăng quăng, không có muỗi, không bị nhiễm bệnh”. Do đó, người người, nhà nhà cần định kỳ hàng tuần vệ sinh nhà cửa, dọn dẹp những vật dụng chứa nước trong nhà và xung quanh nhà như xô, chậu, lốp xe, bình hoa…không cho muỗi đẻ, không có lăng quăng và phun xịt các thuốc diệt muỗi.
- Mặc quần áo sáng màu, che kín cơ thể.
- Ngủ mùng vào ban ngày và ban đêm, cửa ra vào và cửa sổ nên có màng ngăn muỗi.
Ngoài ra, qua các nghiên cứu gần đây và thực tế cho thấy ZIKA có khả năng lây truyền qua đường tình dục, do đó cần phải thực hiện tình dục an toàn.
Riêng phụ nữ mang thai hoặc có dự định mang thai nên đến tư vấn nhân viên y tế để theo dõi thai và dự phòng phơi nhiễm bệnh (không chỉ vi-rút Zika mà cho các bệnh nhiễm khác như Rubella…).
